Religieus Genootschap der Vrienden

Kernontwapening en de Nederlandse inzet tijdens de tiende toetsingsconferentie van het NPT (jan 2022)

Om te beginnen wil ik mijn waardering uitspreken voor het 18 pagina lange ‘position paper’ gestuurd door de Minister van Buitenlandse Zaken aan de Tweede Kamer op 1 december 2021, dat zojuist door Mevr. Ingeborg Denissen mooi werd samengevat. Daarin zet de Nederlandse regering de doeleinden uiteen bij de komende tiende Toetsingsconferentie van het NPT.
Mijn naam is Kees Nieuwerth. Ik ben vicevoorzitter van de Raad van Kerken
in Nederland. Mij n bijdrage en opmerkingen zouden dus gezien moeten worden in het licht van de jarenlange strijd van kerken wereldwijd om kernwapens als massavernietigingswapens te verbieden, wat al eerder gebeurde met andere massavernietigingswapens, zoals biologische en chemische wapens.
Na twee verschrikkelijke wereldoorlogen en het vernietigende bombardement van Hiroshima en Nagasaki met kernbommen verklaarde de Wereldraad
Van Kerken tijdens de oprichtingsvergadering in Amsterdam in 1948
‘Oorlog is tegen de wil van God’ en begon aan de jarenlange strijd tegen oorlog als oplossing voor politieke conflicten in het algemeen en het uitbannen van kernwapens in het bijzonder. Zoals u wellicht weet woont ICAN, de coalitie die de Nobelprijs voor de Vrede won met de ontwikkeling van het Verdrag voor een Verbod op Kernwapens (TPNW) in bij de Wereldraad van Kerken, het bureau van ICAN zit in het hoofdkwartier van de Wereldraad.
De Wereldraad verklaarde zich één en andermaal tegen de productie van, het bezit van, het dreigen met en –laat staan – de inzet van kernwapens. Wat de Rooms-Katholieke kerk betreft: in zijn recente encyclieken is de Paus hierover eveneens zeer duidelijk. Kerken wereldwijd hebben zich bij herhaling op soortgelijke wijze geuit. De Raad van Kerken in Nederland heeft nog onlangs zijn onvoorwaardelijk afwijzing van deze massavernietigingswapens herbevestigd en de Nederlandse overheid opgeroepen te werken aan de uitvoering van artikel VI van het NPT – eindelijk na vijftig jaar – de kernbommen gestationeerd op Nederlands grondgebied te verwijderen en zeker niet te moderniseren en het TPNW te ondertekenen.
Het is prijzenswaard dat het ‘position paper’ de inspanningen van de Nederlandse regering inzake het bereiken van het doel van een
kernwapenvrije wereld beschrijft in termen van ‘een aantal in elkaar grijpende maatregelen(blz. 8).
Dit getuigt van het bewustzijn van de Nederlandse overheid dat de Engelse uitdrukking ‘the merits of multiplicity’( de voordelen van veelvuldigheid) ook hier van toepassing is. Complexe doelen vragen er soms inderdaad om de energie te investeren in verschillende middelen en kanalen tegelijkertijd om ze te kunnen bereiken. En dus beschrijft de brief aan de Tweede Kamer niet alleen he kanaal van het NPT, maar ook van een aantal gerelateerde initiatieven, zoals het Non-Proliferation and Disarmament Initiative (NPDI), Stepping Stones Initiative (SIND), International Partnership for Nuclear Disarmament Verification (INPNDV), Creating an Environment for Nuclear Disarmament (CEND), Vienna Group of Ten (VGT), waarin groepen van VN lidstaten in een telkens wisselende samenstelling aan verschillende aspecten van kernontwapening werken. Natuurlijk kunnen we deze benadering alleen maar toejuichen.
Echter, daarom is het des te teleurstellender voor ons dat TPNW niet eveneens wordt beschouwd als één van die ‘in elkaar grijpende maatregelen’! Dit zou toch ook kunnen gelden voor TPNW?
Echter de brief stelt opnieuw dat TPNW het NPT dreigt te ‘ondermijnen’. Maar: vorig jaar kwam een studie van het wetenschappelijk adviesbureau van de Duitse volksvertegenwoordiging tot de slotsom dat het TPNW – integendeel – juist beschouwd kan worden als complementair aan h et NPT en dat die twee dus als wederzijds versterkend moeten worden gezien. Dus heeft de nieuwe Duitse regering – die dit serieus neemt – besloten om als waarnemer deel te nemen aan de ‘meeting of the parties’ van het TPNW in Wenen volgend jaar.
Noorwegen – nog een NAVO-lid – heeft eveneens aangegeven aan die belangrijke top deel te willen nemen. Wij willen de Nederlandse regering – nogmaals – dringend vragen om ook de moed te wonen en die stap te nemen.
Dat zou immers mogelijkheden openen voor Nederland om zich ook als bruggenbouwer tussen het NPT en het TPNW in te zetten, een verdrag dat immers gesteund wordt door een betekenisvol en groeiend aantal VN-lidstaten.
Eerder voerde de Nederlandse regering aan dat NAVO-bondgenootschappelijke verplichtingen ondertekening van het TPNW verdrag in de weg zouden staan, alhoewel het NAVO-verdrag de lidstaten geenszins verplicht tot het integreren van kernwapens in hun militaire strategie – zie de voorbeelden van Denemarken, Noorwegen, Spanje en IJsland. In dit ‘position paper’ wordt nu gesteld dat het TPNW niet van toepassing is op ‘kernwapen bezittende landen’ (blz 5) alsof dit ook de ‘hosting countries’ die VS-kernwapens op hun grondgebied toestaan in zou sluiten (België, Duitsland, Italië, Nederland, Turkije).
Dit vraagt erom de Nederlandse regering er nog eens aan te herinneren dat het een weloverwogen mening is dat het huisvesten – laat staan moderniseren- van die VS-kernwapens op zichzelf onverenigbaar is met het NPT!
Dit brengt me tenslotte nog tot een fundamentele kanttekening bij het ‘position paper’ rond de mogelijke bijdrage die vreedzame toepassing van kernenergie zou kunnen leveren aan de VN SDG Agenda. Sommige (bij medicinale of landbouwkundige toepassingen) wellicht. Maar: zelfs de EU nog niet heeft besloten of kernenergie werkelijk geclassificeerd kan worden als duurzaam en deze nog niet opgenomen heeft in de ‘green taxonomy’ als bron van groene energie. Immers er zijn ernstige problemen: de voorraad van de grondstoffen gebruikt voor het genereren van nucleaire energie zijn ook eindig én er is het welhaast onoplosbare probleem van het afvel (generatieslang!). Laat staan het feit dat kernenergie en kernwapens vaak beschouwd worden als een soort tweeling; de één kan leiden tot het ontwikkelen van de ander.
Als we echt willen dat de toetsing van het NPT en kernwapenbeleid een wezenlijke bijdrage zullen leveren aan de uitvoering van de VN SDG agenda laten we dan de enorme investeringen in het aanhouden en moderniseren van deze wapens tenietdoen en die fondsen inzetten bij de uitvoering van die SDG agenda!
Wanner we echt beide existentiële bedreigingen van het overleven van de mensheid en inderdaad de hele schepping willen wegnemen, namelijk die van een nucleaire oorlog EN die van de klimaatveranderingen, dan ben ik ervan overtuigd dat de jongere generaties in onze wereld vandaag met meer vertrouwen naar de toekomst zullen kijken dan zij nu doen!
En dat zijn wij aan hen verschuldigd!
De afdeling van het Ministerie van Buitenlandse Zaken die de bijdrage van
Nederland aan de toetsingsconferentie van het NPT verzorgt heet
‘Ontwapening, Non-Proliferatie en kernwapenzaken’.
Aangezien ontwapening – geheel juist – hier vooropstaat : ga er dan voor!
Ga voor echte vooruitgang bij het –eindelijk – uitvoeren van artikel VI en kernontwapening in een actieprogramma voor de volgende vijf jaar!
Dank u voor uw aandacht.

Kees Nieuwerth
13 December 2021.

Posted on