Religieus Genootschap der Vrienden

Benjamin Lay antiracist, veganist en zijn tijd eeuwen vooruit

Door Rutger Bregman in de Correspondent, (enkele fragmenten)

Dit is het verhaal van Benjamin Lay, in het online journalistiek platform ‘De Correspondent’ met 70.000 betalende abonnees.
Het sluit mooi aan bij het artikel van Irene Visser in het Septembernummer 2021 van de Vriendenkring alleen veel uitgebreider.

Rutger Bregman

Hij was een van de radicaalste mensen uit de geschiedenis. Hij was een gebochelde profeet met dwerggroei die streed tegen het grootste onrecht van zijn tijd: de slavernij. Zijn indrukwekkende leven roept de vraag op: wie zijn de Benjamin Lays van onze tijd?

Rutger vertelt hoe Benjamin de Quakers in 1738 choqueert door in de meeting in Burlington (tussen Philadelphia en New York) een zwaard te trekken en door een uitgeholde bijbel te steken waar rood bessensap in zat, dat over de daar aanwezigen de sproeien. Hij riep dat slavenhouders de grootste zondaars van de wereld zijn. Hij werd vastgegrepen en het gebouw uit gesleurd. Benjamin werd door vier Quakergroepen geroyeerd, en er werd zelfs een soort Quaker-politie ingesteld om ervoor te zorgen dat hij geen dienst meer binnenkwam in heel Philadelphia. En waar hij ook kwam werd Benjamin uitgelachen. De gebochelde profeet werd afgeserveerd als dwaas, als idioot, als gek die zijn verstand verloren had.

Uiteindelijk zouden de Britten, Hollanders, Spanjaarden, Portugezen, Fransen en Denen maar liefst 12 miljoen Afrikanen in slavenschepen vervoeren. Dat waren 35.000 slavenreizen in 350 jaar tijd. Terwijl deftige wijsgeren dikke traktaten schreven over ‘de rechten van de mens’, kochten welge- stelde kooplieden miljoenen mensen aan de Afrikaanse kust, om ze te verschepen naar de ‘Nieuwe Wereld’.

Een derde van alle slaven stierf binnen drie jaar aan ondervoeding, tropische ziektes of suïcide. En dus was er een voortdurende toevoer aan nieuwe slaven nodig.
Dus de notie van ‘abolitionisme’? Het idee dat het hele instituut van de slavernij kon worden afgeschaft, voor eens en altijd en overal? Dat was nieuw. Dat was nog nooit door iemand geopperd. Of in ieder geval had niemand er serieus voor gevochten – totdat de eerste Quaker-radicalen begonnen aan hun lange strijd, met Benjamin Lay voorop.
Benjamin werd vier keer geroyeerd door de Quakers (het duurde tot 2018 voor dat de laatste meeting dit herriep), en er werd zelfs een soort Quaker- politie ingesteld om ervoor te zorgen dat hij geen dienst meer binnenkwam in heel Philadelphia.

In 1758 twintig jaar na zijn opvallende actie met het zwaard, de bijbel en het bessensap, besloten de Quakers van Philadelphia om alle slavenhandelaren uit hun gemeenschap te verbannen. Het bezitten van slaven was nog toegestaan (en zou dat nog achttien jaar blijven), maar de eerste stap was gezet. Toen Benjamin dit nieuws vernam, slechts een paar weken voor zijn dood, was hij even stil. Hij stond op en sprak: ‘Dank en lof zij de Here God.’ Om eraan toe te voegen: ‘Ik kan nu in vrede sterven.’ Benjamin werd begraven in een ongemarkeerd graf, naast zijn grote liefde Sarah.

Het 17 bladzijde tellende stuk in De Correspondent eindigt met:

‘Laat uw levens spreken’, zo luidt een oud Quaker-motto. Er zijn weinig levens die zo luid klinken als dat van Benjamin Lay. Het wordt dan ook tijd dat we zijn verhaal weer doorvertellen. Want als het waar is dat zo veel mensen, zo lang, zo blind waren voor zo’n groot onrecht als de slavernij, dan roept dat de vraag op waar we vandaag nog altijd blind voor zijn. Waar zullen onze nazaten straks met afschuw op terugkijken? En wie zijn de Benjamin Lays van onze tijd?

Posted on