Religieus Genootschap der Vrienden

Voorkant Vriendenkring

Er wordt nagedacht over een nieuwe voorkant en eventuele andere naam van onze maandelijkse blad (nu De Vriendenkring.) Enkele voorgestelde opties zie je hieronder. Als je je mening hierover wilt geven kun je deze hier invullen (graag je naam erbij vermelden). Ik zal de feedback doorgegeven aan de commissie Vriendenkring.

Posted on

Quakerhaus – Bad Pyrmont

Vrienden zijn uitgenodigd om het Quakerhaus te bezoeken en te meedoen met hun activiteiten.

Posted on

Gelijkwaardigheid

Ongeacht geslacht, leeftijd, afkomst of maatschappelijke status zijn mensen gelijkwaardig. Van meet af aan wezen Quakers alles af dat onderscheid bracht, zoals rangen en standen en het gebruik van academische titels. Dit getuigenis heeft Vrienden ook gemotiveerd om onrechtvaardige situaties te bestrijden en zich in te zetten voor bijvoorbeeld de hervorming van het gevangeniswezen, de afschaffing van doodstraf en slavernij, het stimuleren van sociale woningbouw, aandacht voor immigranten en de bescherming van kinderen en de zwaksten in de samenleving.

Posted on

Integriteit, getuigenis van de waarheid

Woorden hierbij zijn: trouw, betrouwbaar, eerlijk, echt. Het streven naar waarachtigheid en oprechtheid is essentieel voor Quakers. Het Bijbelse ‘laat het Ja dat je zegt, Ja zijn en het Nee, Nee’ is maatgevend. Daarom leggen zij geen eed af. Waarachtig taalgebruik betekent ook het vermijden van overbodige bijvoeglijke naamwoorden en overdreven onderdanigheid.

Posted on

Eenvoud

Quakers vermijden opsmuk en poespas, zij hechten aan duidelijke taal. Zij verzetten zich tegen ongeremde economische groei, materialisme en egoïsme. Zij zetten zich in voor de rechtvaardige verdeling van de natuurlijke hulpbronnen. Niemand heeft de wereld in bezit en mag zondermeer beschikken over haar rijkdommen. Quakers streven naar een eenvoudig en duurzaam leven en zijn terughoudend in het gebruik van genotsmiddelen. (er zijn ook veel vegetariërs onder de Vrienden)

Posted on

Justimore Musombi: Being Gay in Kenia

Part One: Being Gay in Kenya

I’m looking for a new family honestly, because my family has disregarded me. They did a ceremony in the African context of when you are gay or you commit suicide, they perform a certain ritual that people don’t want to associate themselves with you. To me, they performed it. They burned my clothes. They destroyed my things. They have sold my commercial plots in town. Some of the things I have bought. They have sold my things, meaning they don’t want to associate themselves with me.

I don’t have family in Kenya. I don’t have support in Kenya. I don’t have friends in Kenya.

Being Gay in Kenya

The law of Kenya is against homosexuality. If you are gay and found having sex with a person of the same gender you are jailed for 14 years. People need to understand, you know, what we mean by sexual preference and sexual orientation. I think that is the big thing that Africans are struggling with. So if they come to the fullness of understanding what is sexual preference and what is sexual orientation I think they can distinguish that and not demonize people and I think it is just homophobic, you know.

Being brought from where—I just don’t know because people say it is a Western thing, but honestly speaking it’s not a Western thing because I have done research and I found out that in the African context we have some terms that they used to refer to people of the same sex having sex—and so it is something buried down that they don’t want to bring it up. And yet it is there.

Coming Out

When I came out, close friends of mine heard about my coming out and they demonized it. They started calling me—that I am evil, I am possessed—and they treat me as someone who is suffering from mental illness.

“Praying for God to lift this curse”

I can say that what Paul says, “a thorn in the flesh,” something that disturbed me for many years and so I wanted this thing to come out. But it didn’t come out. It is something that I have grown up with my entire life. The first time that I discovered that I was gay it was far away in high school. I was being attracted to men sexually—those who dress well and they look nice. It was just me.

I would go to people to ask, “I have these feelings about my sexual desires. How am I going to do it?” Most of the time people advised me to pray and fast because they were telling me that it is a demon. And so I believed maybe, you know, people who are heterosexual and they engage themselves into gay sex: it is an abomination. It is a curse.

So I was praying God to lift this curse away from me.

Reconciling

So it has been so difficult for me to reconcile my faith, to reconcile my culture, and my sexual orientation. People refer me to books like Leviticus: “It is wrong for people to be together, have sex with the same gender,” and then they quote so much what Paul said. But you know, they don’t look into the culture of that time. The context and the content.

Why did Paul say this? Why did the writer of Leviticus write this? They take the scriptures literally the way it is and they want to apply it. Maybe it was that time, it is not this time.

Can’t Go Home

So right now I am operating as a refugee. Not on student status, but student vis-a-vis refugee. So I can’t assure you I will be going home right now, but I do love my country and I want to go back and support my country. But I have no means of going back because of the fear that I have for my life. Sort of like, I have shifted my minds to be here and to look for the Quaker organization and work with the Quaker church to support me and to be there.

Hakuna Mungu kama wewe

Part Two: Being Gay is Just OK

Homosexual is an inborn thing. You can’t get it out of you. If it is in you, it is in you. You can’t change it. It is just like heterosexual.

My name is Justimore Musombi and I’m from Kenya. I come from Algon East Yearly Meeting of Friends Church. I was a pastor in Kenya after graduating from Friends Theological College in 2000.

Quakers are well known for peace work and in Kenya we have the tribal clashes and fighting among the people in Kenya so I thought I really wanted to work to unite my country together and I couldn’t do that unless I have basic knowledge about peace.

So I joined the Quaker church simply because I wanted to know more about peace and work towards peace in Kenya, so that’s one thing that attracted me to Quakerism.

“Rough Times”

Well I have been through rough times. I can’t say that it has been easy for me to come out openly as a gay Quaker Christian. It has been a lot of challenges in my life. Because I was a pastor in Kenya, I preached and people consider me as a very spiritual person and charismatic. Yes I am a very powerful pastor, very charismatic. Sometimes I can even speak in tongues. But now, coming out as gay, it was a shock to many people.

My Monthly Meeting wrote me a letter that was a very bad letter telling me how I am evil, I baptized children there and I held them in my hands and I was preaching there, and all that I did – now it is null and void, it is rubbish.

Asylum

And so I had a clearness committee to help me sort out my way out because I wasn’t sure where to go with all of these threats and phone calls. I had to report it to the police. So talking to the clearness committee, they helped me to apply for political asylum, and I applied for political asylum, which I was granted last year.

Supporting Young People

My plan was to go back home and support the young Quakers. I’ve worked with the young Quakers for long and the young Quakers understand me so much and they love me so much in my country and I have a heart for them. These are people that we can rely on for the future generation of the Quakers and I think in Kenya it’s the highest population of the young Quakers probably in the whole world. So my main focus of coming here was to get the studies and go home and support them. I have so many young Quakers who are gay and lesbian but people in Kenya lead a double life. I wanted to go there to start a different Quaker church that is welcoming and affirming to support the Quaker young people.

I have felt so good because, for example, Earlham School of Religion is the liberal college and is welcoming and affirming. I’ve seen so many transgender, gay and lesbian people. And I felt good because they are supportive. I have been going to West Richmond Friends Church, which is welcoming and affirming.

Pastoring from Afar

I am working to write my story from the time I was born, how I grew up with my stepfather and my stepmom, how I came to know that I was gay. It will include my coming out story. So it’s going to me my life in Kenya and my life in the US, just to let people know that being gay or lesbian is just OK and God loves you just the way you are. And it’s not that you are suffering from mental illness and it’s not that you are a demon or anything, it is just the homophobic people just being afraid. But I really want to write my book so that people can read and create that awareness in the community and I think it will be a great place for people to read my story.

I’m also inspired to look forward to what articles Quakers have written about homosexuality and the Bible and I’m looking forward to translate those articles if people can give me that permission—into Swahili so that people can get that knowledge. Even though I will not be there physically, if I get my book there and some material there for people to read, I will have helped my society so much. If I don’t do it, who will do it?

I am here to sacrifice my life and my gift that God has given me to bless my community.

There is none like you my God. There is none, there is none, there isn’t one like you my God. Hankuna Hakuna Hakuna kama wewe. Hankuna Hakuna Hakuna Mungu kama wewe.

Posted on

Are Quakers Christian?

Lloyd Lee Wilson: Are Quakers Christian? Many Quakers are Christian. Worldwide, most Quakers are Christian. I’m a Christian. I’m a Christian today because there was a place for me in the Religious Society of Friends when I wasn’t a Christian.

Are Quakers Christian?

Chloe Schwenke: Are Quakers Christian? I would almost turn that question around and say, “Ok, tell me what a Christian is.” And it goes to the heart of what I think is the magic of Quakerism, which is that we don’t try to define God. We let God be God and we just experience God. Some of us including myself feel a great connection to the experience and testimony of Jesus Christ. The way that Jesus Christ brought love into the world as a tangible and important and central piece of what it means to be a human being is a very powerful testimony that many, many Quakers would feel absolutely at home with who may not call themselves Christians. But they don’t need to call themselves Christians.

The History of Quakerism

Lisa Motz-Storey: My practice is definitely Christian. But it doesn’t mean that I feel like Christianity is the only way. It’s our history as Quakers, too. George Fox would have answered, “Yes” to that question and everybody else.

David Johnson: Certainly the first Quakers were Christian. Their whole life and spirituality were centered around the light within them, which they experienced as the light of Jesus as the Christ working within them.

A Distinctive Approach to Christianity

Mark Wutka: I would say from its beginning, Quakerism was rooted in Christianity but it wasn’t necessarily the same kind of Christianity that was surrounding it. I would say one of the distinctives is that Quakerism tended to take external things and understand them from an internal perspective.

Gregg Koskela: For me one of the ways that a Friends perspective helps me to follow Jesus is probably best described for when I first walked into this room as a freshman at George Fox College: I was really moved by the attentiveness to the Spirit of God and I remember calling my Mom and saying, “These people believe what all these Christian churches I’ve been a part of have believed but not taken seriously.”

Lloyd Lee Wilson: Much of Christianity is what we might call “cataphatic” spirituality, which you can think of as a list of all the sentences that you could make that begin “God is…” Quakers have lifted up in large part an “apophatic” spirituality, which you can think of as all the sentences that begin, “God is not…” and you fill in all the blanks. Which is not to deny God but to recognize that all our intellectual constructs and our language and our words are not quite it.

Valerie Brown: This is one of the things I really love about Quakerism, is that it is so unconventional. It is noncomformist. I really appreciate that element of the mystery of Quakerism.

The Universal Light of Christ

David Johnson: The Light is a universal light, and that’s clear in Penn’s original statement, that the spirit of God is in every person. That’s taken primarily from the ninth verse of the first chapter of John’s Gospel. I’m sure that that light which comes from a universal spirit of God is experienced by every other person.

Lloyd Lee Wilson: I think that Quaker corner of the big tent of Christianity doesn’t bring anything from outside Christianity, but highlights and lifts up things that were in the Christian tradition always but have been neglected or almost lost over the millennia. One of the things is the direct and immediate and perceptible encounter and relationship with God. That idea that God pours out God’s spirit on everybody, and that’s a life-changing encounter.

Questioning Labels

Tom Hoopes: I personally identify as Quaker. I do not self-identify as Christian. And the reason I don’t choose that identity is for me, the label Christian includes a very large community of people in the world, too many of whom practice a too-enthusiastic form of exclusion and intolerance for me to feel okay with that. I do unite with many of the teachings of Jesus Christ. I specifically am enthusiastic about the Gospel of Thomas.

Jade Souza: I am a Christ-centered Friend, as we tend to call ourselves, or a Christian. It’s fine to call me Christian. I guess my question back is: why is it important for some people that you call yourself Christian when that’s a word that never crossed Jesus’s lips? I think the word Christian is really a worldly term. It’s a contemporary term that has a social meaning and can mean a lot of different things to different people.

Lisa Motz-Storey: When I first came to meeting, I called myself “post-Christian” because if I really believe that everyone has their own spiritual path, then I’m not really Christian, I’m just sort of open and seeking. That was a popular term to use within Quaker circles. But I’ve come full circle, and really embraced that I am Christian.

Chloe Schwenke: The whole labeling thing of “tell me what you believe, tell me who you are” is the antithesis of my experience of Quakerism and the Quaker testimonies. I like the fact that we don’t have a creed. We have testimonies: things we share that seem to be common experiences and ways of being as Quakers that flow from the experience of the Divine, but do not define the experience of the Divine. They’re coming the other way. You’ve got to experience it and you’ve got to stop trying to put God in a box. If we were able to put God in a box, he/she/it would not be God anymore. I mean, come on, we’re only human beings.

How Quakers Fit Into Broader Christianity

Fritz Weiss: I don’t think that this whole teaching that is captured in what we know of Jesus was about individual salvation and hereafter. It was about this world we live in now. It was about what being a people of God, being a community of God would look like in this world right now. When Jesus said, “This is what I command. I command that you love one another,” he meant now, here. How could I not take that commandment up? That is such a clear prescription for what it would mean to be living as people gathered in God’s name.

Gil George: I think the witness that Quakers bring the broader Christian family really is that one of the “priesthood of all believers” as is spoken. We don’t operate with a hierarchy because we recognize that there’s really only one boss, and that’s no human agency.

Lloyd Lee Wilson: I think Quakers remind the rest of Christianity that words are insufficient, that there is something beyond words, something beyond intellectual constructs that is there and is vital about this Christ who lived 2,000 years ago and who we say we encounter today in our worship and in our silent meditation and in our relationship with the divine.

Fritz Weiss: And I think that’s for me the heart of the controversy sometimes about, what do we mean? Do we mean being Christian means accepting Jesus Christ as my personal savior so that in the hereafter I am able to sit at the feet of God? Or do we mean that accepting Jesus Christ and the teachings of Jesus Christ informs my life here and now, in these times, in this culture, in this context? For me it’s the second. It informs how I live my life, here.

Posted on

Ontmoeting Quakers-Doopsgezinden

16/11/2019, Almere, Inloophuis ‘de Ruimte’

Door Marlies Tjallingii, Henk Blom en Annelies Klinefelter

Introductie:  

Deze dag was georganiseerd om de samenwerking tussen de Quakers en de leden van Doopsgezind WereldWerk te bevorderen en kennis te nemen van elkaars spirituele achtergronden en motivaties.

De leiding van de dag was in handen van Marlies Tjallingii en Maarten van der Werf. Gerrit-Jan Romeyn was verantwoordelijk voor de inwendige mens.

Dagverslag:

De dag begon met een moment van stilte om te focussen waar we waren en waarom. Marlies nodigde ons uit een rondje te doen waarin we onszelf voorstelden met onze naam, waar we vandaan komen en het noemen van ons favoriete wintervoedsel. Dit om met een lichte toon te beginnen.

Vervolgens nam Maarten het stokje over. Hij had een serie kaarten met prachtige afbeeldingen neergelegd in het midden en we zochten allemaal een kaart uit die onze aandacht trok. Welk gevoel roept de wereld van nu bij me op als ik het kaartje bekijk. We wisselden in tweetallen uit wat ons gevoel op dat moment was.

Voordat we aan een groepsgesprek begonnen maakten we afspraken om goed met elkaar te kunnen samenwerken. Een afspraak die goed werkte was: ga staan als je iets wilt zeggen. Het helpt om te zien wie er aan het woord is en het maakt duidelijker waar je voor wilt staan als je iets zegt.

Daarna vertelde Kees Nieuwerth over boek van Edy Korthals Altes: ‘Van havik tot vredesduif’, waarin Edy beschrijft hoe hij een droom had die zijn leven veranderde. Hij was ambassadeur in dienst van Buitenlandse Zaken in verschillende landen. Omdat hij in augustus 1985 een artikel schreef in Trouw over de noodzaak om de atoomwapens af te schaffen moest hij zijn baan als ambassadeur stoppen. Hij wordt dan actief in allerlei organisaties die tegen de kernbewapening en de wapenwedloop zijn. De thema’s van deze dag ontleenden we aan zijn boek: kwetsbaarheid, dreiging, schoonheid en visie.

De carrousel werd geleid door Maarten. In de carrousel deelden we wat deze woorden voor ons betekenden. Deze werkvorm bestond uit een binnen- en een buitenkring. De mensen in de buitenkring spraken eerst 2 of 3 minuten, terwijl de personen in de binnenkring luisterden. Daarna wisselden de rollen van spreker en luisteraar. De vragen die aan bod kwamen waren:

1. Waar ervaar jij schoonheid?

2. In welke situatie heb je je kwetsbaar gevoeld 

3. Wat is jouw ervaring van transformatie?

De lunch  bestond uit heerlijke linzensoep van Gerrit-Jan Romeyn en onze eigen meegebrachte broodjes.

Na de pauze begonnen we met een spelletje waarin we weer samen kwamen.

In de middag stonden de opkomende wapenwedloop en de uitbreiding van de nucleaire bommen centraal met de vraag: “hoe gaan we daar nu mee om?” 

Maarten van de Werf liet ons in een power point de gevolgen van kernwapens in het verleden zien. Iets wat aanleiding gaf tot grote emotionele reacties. We hebben veel aandacht besteed aan deze emoties en gekeken welke herinneringen aan de Tweede Wereld Oorlog dit opriep. Specifiek werden genoemd de nucleaire aanvallen op Hiroshima en Nagasaki en de pijn die nog voelbaar is rond de vraag of deze aanvallen wel nodig waren geweest. Een van de jongere deelnemers vertelde dat deze achtergrond informatie over kernwapens zeer welkom was, omdat zij de geschiedenis niet kende. Het was haar onbekend dat beweerd werd dat de Tweede Oorlog gestopt zou zijn door het gooien van de kernbommen op Hiroshima en Nagasaki. 

Na een pauze hebben we de draad weer opgepakt en hebben we een positie ingenomen op een lijn van 1 tot 10: Waar sta je als je denkt aan kernwapens, de modernisering en het gebruik ervan door Nederland. Iedereen was doordrongen van het feit dat de aandacht voor kernwapens een uitermate belangrijke taak voor vredeswerkers is.

Als vervolg hierop hebben we de verklaring tegen de modernisering van kernwapens nogmaals samen gelezen. Kees Nieuwerth had dit in het ochtend programma ook al voorgelezen. Hij gaf als toelichting dat het goed zou zijn wanneer we die verklaring naar de Raad van Kerken zouden sturen met het 

verzoek stelling te nemen tegen de nieuwe wapenwedloop. We hebben onze handtekening onder deze verklaring gezet.

Als slotstuk van de dag hebben we gebrainstormd over hoe we de aandacht voor de modernisering van kernwapens in breed verband de maatschappij in krijgen. De volgende opties zijn genoemd: nadenken over de mogelijkheden om verder te gaan in dit gezamenlijk overleg van Quakers en Doopsgezind Wereldwerk, de verklaring sturen naar de Raad van Kerken waar Kees Nieuwerth de vicevoorzitter is, naar PAX voor Vrede, die ook al met dit thema bezig is, naar politieke partijen en onze achterbannen. Welke beelden kunnen maken dat de wereld zich bewust wordt van deze overkill aan wapens? Hoe komen we grootscheeps in actie? 

Conclusie:

We kunnen samen wat doen, we zijn niet machteloos. Er gebeurt al veel en we zoeken naar wat onze taak hierin kan zijn: wij zijn de kerk, hoe laten we ons zien? Zo hoorden we dat er elke laatste donderdag van de maand een stilte kring is in Drachten voor de Doopsgezind Wereldwerk in de winkelstraat. 

We spreken af dat de aanwezigen activiteiten doorgeven aan Marlies en Annelies, die dan op hun beurt zullen zorgen voor verspreiding van de informatie. Ook zullen zij in contact blijven met andere groeperingen die zich druk maken over kernwapens. Waar dit uitmondt……?  

Het voorbereidingsteam zal zoeken naar mogelijkheden om ons als Quakers en Doopsgezinden in te zetten voor vrede en gerechtigheid. We gaan hierover contact houden met de deelnemers en verdere geïnteresseerden.

Posted on

Van Gereformeerd tot Quaker

Door Tiny Coffin-Bruning, vertaling Els Ramaker

Op bezoek bij een Quaker-bijeenkomst

Wie als protestantse of katholieke kerkganger voor het eerst in Nederland een wijdingssamenkomst van Quakers bezoekt zal waarschijnlijk vreemd opkijken. De dienst is zo anders dan een traditionele kerkdienst. De tien of twintig aanwezigen zitten op stoelen in een kring, in het midden staat een tafeltje met bloemen en een bijbel. Er is geen preekstoel, geen orgel of piano, geen doopvont. Als je schuchter rondkijkt ontmoet je waarschijnlijk een paar vriendelijk lachende ogen, en iemand wijst naar een lege stoel waarop je dan plaatsneemt. Er wordt niet gesproken. Men is in diepe stilte verzonken. “Wanneer begint het?”, denk je. De dienst is al begonnen. In het komende uur wordt de stilte zo nu en dan onderbroken door iemand die opstaat en een boodschap geeft: een inzicht over een passage uit de bijbel, een persoonlijk ervaring van Gods aanwezigheid, een worsteling met verdriet of ongeloof. Na een uur worden links en rechts handen geschud. Er volgen mededelingen, dan een koffiepauze, mogelijk gevolgd door een groepsdiscussie of een presentatie. Mijn gereformeerde broer die door mijn 15-jarige zoon meegenomen werd naar de wijdingssamenkomst in Amsterdam riep verbaasd uit toen hij thuis kwam: “Geen preek, geen zingen, geen collecte. Niets!”

De Geschiedenis

Om te begrijpen waarom de Quakerdienst zo anders is, moeten we terug naar het begin, naar Engeland in het midden van de zeventiende eeuw. Het was een tijd van enorme religieuze honger. Religie was het gesprek van de dag. Men was er van overtuigd dat een oprechte en juiste verhouding met God het belangrijkste was in dit leven. Er werd gediscussieerd, andersdenkenden werden bespot en aangevallen. Een groep van ‘zoekers’ keerde zich af van alle uiterlijke vormen van religie. Ze kwamen bij elkaar op basis van één centrale gedachte: ‘Christ has come to teach his people himself ‘- Christus is gekomen om zelf de mensen te onderwijzen. Ieder mens heeft een vonk van God in zijn ziel en van Christus in zijn hart, en daarmee het vermogen om Gods boodschap te ontvangen. Daarvoor hoeft men geen theologie gestudeerd te hebben. Het is wel noodzakelijk dat men het eigen ego opzij kan zetten. Dus geen van tevoren geschreven preken, maar alleen datgene wat de Geest van God in de stille samenkomst duidelijk maakte in iemands hart.

De groepen van mensen die zo op zondag bijeen kwamen noemden zichzelf ‘Kinderen van het Licht’. Gehoorzaamheid aan het door God gegeven Licht was het belangrijkste in hun leven. Het gevaar bestond natuurlijk, dat sommigen hun eigen wensen voor Gods wil hielden. Men ging er van uit dat de groep, de meeting, in staat was om onderscheid te maken tussen wat uit de mens zelf voortkwam enerzijds en wat van God was anderzijds. De bijbel was daarbij een grote hulp. God sprak zichzelf niet tegen, meende men.

Hun stille vergaderingen leverden de volgende inzichten op, die nog steeds door Quakers nagevolgd worden: 

 1) Een door God geïnspireerd leven is een eerlijk leven. Dat wil zeggen dat men geen eed zweert, want een eed berust op het idee dat men soms wel en soms niet de waarheid spreekt. Quakers zweren niet, maar stellen zich volkomen verantwoordelijk voor hun woorden. Voor Quakers die winkels hadden betekende dat: vaste prijzen voor iedereen, zonder afdingen. Ouders konden hun kinderen om een boodschap sturen naar een Quaker winkel en er zeker van zijn dat zij net zo eerlijk behandeld werden als een volwassene met een grote mond. Dat was heel ongewoon voor die tijd.

2) Gods Geest is toegankelijk voor mannen en vrouwen. Ze wisten uit ervaring wat de profeet Joel beschreef: “Ik zal mijn Geest uitstorten op al wat leeft en uw zonen en uw dochters zullen profeteren.” Vrouwen hebben vanaf het begin een belangrijke rol gespeeld. In Zuid Amerika is het een van de weinige kerken waar vrouwen leidinggevende posities bekleden.

3) Quakers zijn pacifisten. Een mens doden is het blussen van een vonk van God in deze wereld. Geen oorlog, wel de studie van oorlog en vrede en bemiddelen om partijen met elkaar te verzoenen. In de jaren 90 van de twintigste eeuw waren Quakers in Burundi en Kenia de eersten die hun kerken en ‘meeting houses’ openden zodat Hutu’s en Tutsies bij elkaar konden komen om de gruwelijke moorden te verwerken en tot verzoening te komen.

De Quakerbeweging van de zeventiende eeuw begon zichzelf te zien als een kerk, niet alleen als een vernieuwingsbeweging. Het was een vrouw, Margaret Fell, die de belangrijkste rol heeft gespeeld in het organiseren van de kerk, die ‘Het Religieus Genootschap der Vrienden’ ging heten.

 Quakers vandaag de dag hebben zowel een sterk mystieke als een praktische inslag. Ze nemen Jezus’ woorden om het zout en licht der aarde te zijn serieus, en ze helpen elkaar te ontdekken wat ieders persoonlijke roeping is.

Mijn weg

Hoe is het mogelijk dat ik, opgegroeid in een Gereformeerd gezin in Amsterdam, nu lid ben van een Amerikaanse Quaker Meeting?

Het Amerikaanse gedeelte is gemakkelijk. Ik ben in 1965 met een Amerikaanse collega getrouwd toen we allebei les gaven aan de internationale Quakerschool Beverweerd bij Bunnik. 

Ik was het achtste kind in een gezin van tien kinderen. Toen ik arriveerde was het patroon in ons gezin al vastgelegd. Er hoefde door mij geen weg gebaand te worden. Vader las voor uit de bijbel na het eten, moeder uit de kinderbijbel tussen de middag. We gingen twee keer op zondag naar de kerk, we deden samen spelletjes op zaterdagavond, wandelden op zondagmiddag, en zondag ‘s avonds na het eten zongen we rondom het orgel. Voor de oudere kinderen was het allemaal vanzelfsprekend, voor mij natuurlijk ook. Ik was dol op mijn oudere broers en zuster en wat zij deden wilde ik ook doen. Bovendien, ik hield veel van zingen en de gezelligheid van samen spelletjes doen. En ik vond de verhalen uit de bijbel prachtig. Ik twijfelde er niet aan dat alles letterlijk waar was. 

Na een opleiding aan de gereformeerde kweekschool in Amsterdam werd ik onderwijzeres op een Christelijke school in Ede. De kerk en het geloof waren heel belangrijk voor mij. Het was nu mijn eigen keuze; ik volgde niet zomaar in de voetstappen van mijn vader. Bovendien had ik een mystieke aanleg en de geloofservaring was veel, veel belangrijker dan de theologie. Maar ik begreep nog niet dat theologie de structuur was, waarin ik mijn geloof beleefde. 

Toen ik 23 was ging ik M.O. geschiedenis (dit is tegenwoordig een 2e graads onderwijsopleiding) studeren aan het Historisch Instituut van de Universiteit van Utrecht. Afgezien van de hoofdakte opleiding van de kweekschool was dit de eerste keer dat ik lessen volgde aan een niet-christelijk instituut. Ik had helemaal geen ervaring met andersdenkenden. Ik werd voor het eerst gedwongen om dingen van meer dan één kant te bekijken. Eén van de docenten raadde me aan om een boek over bijbelinterpretatie te lezen van de katholieke pater Luc Grollenberg ‘Een Nieuwe Kijk op het Oude Boek’. Ik had al eerder moeite gehad met de elkaar tegensprekende teksten in de bijbel. Dit boek maakte duidelijk hoe betrekkelijk bijbelinterpretaties waren. Het was het moment waarop mijn zekerheid weg viel. Ik had een huis gebouwd op de letterlijke waarheid van de bijbel, en toen vielen er stukken uit weg en alles stortte in elkaar. Ik dacht: Als niet alles klopt, dan klopt er niets. Een paar maanden later zei iemand: ”God bestaat niet.” ”Maar dat wil ik niet,” was mijn reactie. “Ik wil niet dat God niet bestaat.” En meteen daarop dacht ik: Oh, ik geloof alleen omdat ik dat fijn vind. Dat is geen geloof waar ik mee leven kan.

Ik vond het heel erg om mijn geloof te verliezen. Ik vond dat ik niet meer in de kerk kon blijven, maar het was de gemeenschap waarin ik was opgegroeid. Ik kon er niet van scheiden. Pas na mijn huwelijk, toen we naar Amerika verhuisden kon ik die stap nemen. Wat het zo moeilijk maakte was, dat ik binnen het raamwerk van de gereformeerde theologie altijd een sterke religieuze belevenis heb gehad. Die was ik ook kwijt, en dat was het ergste.

Toen we, wonend in de VS, uitgenodigd werden om een Quakerbijeenkomst te bezoeken gingen we er met de kinderen heen. Mijn man John en de kinderen vonden het fijn en gingen elke week. Ik ging met ze mee, maar ik wilde niet ingepalmd worden door iets dat ik dan weer zou moeten opgeven. ,,Maak je niet zo bezorgd,” zei een lieve oudere Quakervrouw, ,,in de stille samenkomst open je je hart voor de Geest”. Geen theologische beweringen, alleen een aanmoediging om open te zijn. 

En in die Quakerstilte is God weer binnengekomen in mijn leven.

Posted on

Vrede

Wij verwerpen met grote nadruk alle oorlog en oorlogshandelingen, ongeacht het doel of aanleiding die eraan ten grondslag ligt. Dit getuigenis richten wij tot alle mensen. De Geest van Christus, waardoor we ons laten leiden is standvastig en kan ons dus niet het ene ogenblik aansporen onze vijand lief te hebben en ons later aansporen om de vijand te vernietigen. (….) niet in naam van het Koninkrijk van God, en ook niet ter verdediging van aardse koninkrijken of naties.” (George Fox, 1660)

Voor Quakers is dit het belangrijkste getuigenis. Dit radicaal pacifistische standpunt brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Zij geven die bijvoorbeeld vorm in de onpartijdige hulp aan oorlogsslachtoffers aan alle partijen. Maar ook op vele andere manieren, door het aanschrijven van overheden of het houden van stille wakes.

Vredeskerk

Net als andere vredeskerken (in Nederland de Doopsgezinden) erkennen Quakers het idee van de ‘rechtvaardige oorlog’ niet. Dus dat oorlog onder bepaalde voorwaarden te verantwoorden zou kunnen zijn. Dat heeft gevolgen voor de houding ten opzichte van de overheid. Hiermee onderscheiden zij zich ook van kerken die ‘humanitaire interventies’ aanvaardbaar vinden als rechtvaardige oorlogsvoering.

Posted on